Zenbrief september 2025
Vreugde
Het thema voor onze sanghabijeenkomsten in de maand september is vreugde.
Vruchten van de beoefening
De natuur is tot volle wasdom gekomen, vindt rust en begint al een beetje af te sterven. Hoe is dit voor ons? Wat betekenen de ontwikkelingen die we tot nu toe hebben doorgemaakt? Is hierin ruimte voor een milde opgewektheid, terwijl we weten dat alles komt en ook weer gaat?
Koans & nieuw boek voor sanghateksten 2026
Over het tellen van één tot tien, het zitten op de afwas en de ontmoeting met je eigen innerlijke leraar. Met een korte vooruitblik op de koans in de komende jaarcyclus.
Door Meike – Het eerste jaar van mijn zentraining, telde ik tijdens zazen tot één, één jaar lang, tot ik helemaal één was geworden. Van mijn sensai Dick had ik de oefening meegekregen tot tien te tellen, en iedere keer als er zich tussen de getallen een gedachte aandiende, opnieuw bij één te beginnen. Natuurlijk kwam ik in de eerste maanden ook wel eens tot drie of vier, maar de één werd hoe langer hoe fascinerender, tot ineens – vanuit het merg van mijn botten – het inzicht opwelde: alles in één. Sindsdien ben ik dol op koans.
Ongemerkt bleek die teloefening namelijk een koan te zijn geworden. Later, tijdens mijn formele koanstudie, bracht ik mijn aandacht op de uitademing alleen niet terug naar het woord één, maar naar mu (leegte), de afwas of het geluid van de klap van één hand.
Het woord koan, komt van het Chinese kung-an, wat ‘officieel document van een openbare zaak betekent’. Zo’n ‘document’ bestaat vaak uit een anekdote over een ontmoeting tussen oude meester*es en een monnik, non of leek. Je kunt het zien als de verslaglegging van de vruchten van de beoefening van onze zengrootvaders en zengrootmoeders. Zo vraagt een monnik aan meester Joshu (China, 778 – 897) om onderricht. Joshu antwoordt met een wedervraag: of de monnik zijn rijstepap heeft gegeten. Die bevestigt. Joshu: ‘Dan moest je je kom maar eens afwassen’. Waarop de monnik tot inzicht komt. Sinds ik in zazen op de afwas in heb gezeten, stapelt de vaat zich in mijn leven – ook metaforisch – een stuk minder op.
Het fijne van het werken met koans is dat je de koan niet op hoeft te lossen, want de koan lost jou op. Het is geen intellectuele puzzel, maar een wijsheid die diep in je lijf gaat zitten, zodat het tot uitdrukking kan komen in je alledaagse handelen. Er zijn vele manieren waarop je met koans kunt werken. In onze traditie werken we met de verzameling Two Zen Classics, The Gateles Gate (Munonkan) and The Blue Cliff Records (Hekiganroku). Tijdens daisan kun je je leraar*es ernaar vragen.
Komend zenjaar 25 – 26 gaan we in de doorgaande groepen aan de slag met koans uit Het verborgen Licht: over de aarde, dauwdruppels, Yasodhara en Rahula (de vrouw en de zoon van Siddhartha Gautama) en de humor van leek Pang en zijn dochter Lingzhao. Tijdens de aanvullende studieklas op de zaterdagochtenden (3 in de herfst en 3 in de lente), vervolgen we met de Lectio Divina. Dan lezen we meditatief een koan en zal er een woord of een zinsdeel in je lijf gaan resoneren. Dit resoneren kun je beschouwen als de ontmoeting met je eigen innerlijke leraar*es die jou een koanvraag stelt. Misschien wel over de afwas, maar waarschijnlijk over iets heel anders.
Tijdens de sanghabijeenkomsten laten we ons dit jaar dus inspireren door ‘Het verborgen licht’. Ter aanvulling en verdieping ben je van harte welkom bij de studieklas rondom dit boek.
Klik hier voor meer informatie over de studieklas.
Verder lezen:
Katsuki Sekida (1995) Two Zen Classics
Nico Tydeman (2005) Koan, Contemplatie op woorden en gebaren
Dick Verstegen (2005) Zen, de sprong naar nu, blz. 145 – 154
Florence Caplow & Susan Moon (2013) Het verborgen licht, Verhalen van 25 eeuwen verlichte vrouwen
dharmatransmissie
Lieve mensen,
Mocht ik dit jaar aan Misha, Maarten en Cees Dharmatransmissie geven – ik heb onlangs besloten volgend jaar op zondagavond 18 oktober ook shiho te verlenen aan Meike Oosterwijk. Meike is al tien jaar leerling van me en is al een paar jaar toegewijd monnik in onze traditie. In 2017 gaf ik haar jukai en ontving ze de naam Shonu Jisen. Ze leidt al geruime tijd onze doorgaande dinsdagavondgroep en geeft binnenkort weer studieklassen over Het Verborgen Licht. Meike was ook een dragende kracht als jisha (helper) bij de Transmissie-ceremonies voor Misha, Maarten en Cees.
Er wordt, zoals ik al bij de eerdere transmissie-aankondiging schreef, niets van mij op Meike overgedragen, want dát waarom het gaat kan niet overgedragen worden. Wat gebeurt, is dat ik als leraar ‘thuisbreng’ dat dit wezenlijke zich voltrekt in de kandidaat, Meike dus, en dat ik dit onderken en bevestig. Net als het identificeren van de betekenis van een glimlach. En dat is precies wat er gebeurt bij de zogeheten Dharma-transmissie. Herkenning, erkenning en bevestiging.
De plechtigheid op zondagavond 18 oktober 2026 is volgens de traditie besloten. Daar zijn dus ook geen sanghaleden bij. Op diezelfde zondagavond is er wél, voordat de transmissieplechtigheid begint, een voor alle sanghaleden toegankelijke meditatiewake omstreeks 19.00 uur. Nadere info hierover volgt t.g.t. De shiho-kandidaat wijdt zich in de drie dagen die voorafgaan aan de avondplechtigheid aan studie, bezinning en allerlei ceremonies.
Dick Benji roshi
Zomersesshin – polarisatie & verbinding
Door Misha – Een van de meest oorspronkelijke koans ‘Wie ben ik?’ begeleidde ons de afgelopen zomersesshin. Wie dat wilde kon met deze intieme vraag ook het sesshinthema ‘polarisatie & verbinding’ naderbij brengen. Met de teisho’s mondden we uit in een eerste verkenning van wat ‘religieuze ruimte’ genoemd kan worden. Een dieptedimensie tussen het publieke en persoonlijke leven. Ruimte waar niet politieke belangen maar de grote levensvragen leidend zijn. Ruimte ook waar bewaarde wijsheid vanuit de traditie de toekomst open tegemoet treedt. De rode draad op de foto hierboven was alvast een poging om hier gestalte aan te geven. Niet voor niets is de rode lijn ontleend aan de ‘bloedlijn’ waarmee in onze zentraditie de overdracht van generatie op generatie wordt gevisualiseerd. Met onze handen probeerden we de mudra van ‘onbevreesd geven’ te vormen. Het fotomoment zelf was misschien iets te hilarisch voor de traditionele stilte van een sesshin. Maar het beeld lijkt aardig weer te geven wat veel sesshingangers ervoeren: vele vormen van dezelfde levenskracht.
NB De sesshingangers ontvangen binnenkort een afdruk van deze foto!
Jongere zenners
Door Luuk – Onder de 40? Dan herken je het misschien: laveren tussen studie en werk, eerste banen of jonge kinderen; scrollen tot laat, de wekker vroeg; ambitie én onrust — en dan toch proberen stil te zitten terwijl je gedachten al bij je mailbox zijn. Zen kan je ondersteunen. Nog meer wanneer je merkt dat generatiegenoten precies met dezelfde dingen worstelen.
Op vrijdag 26 september om 15:00 in het Zencafé is er een eerste laagdrempelige ontmoeting voor jongere sanghaleden. Een kans om generatiegenoten te ontmoeten, te verbinden en samen te ontdekken hoe zen eruit ziet in een leven vol deadlines, smartphones en hoge verwachtingen. Een kleine stap misschien, maar wie weet draagt het bij aan de sfeer van ‘spirituele vriendschap’ in onze sangha. Je hoeft je niet aan te melden en kunt gewoon binnenlopen. Graag tot ziens!
fotografie
oerkracht wijst omhoog
eeuwenlang stijgt de sapstroom
licht dwarrelt het blad
José van den Elzen
Sangha lid Zen Centrum Nijmegen
Foto: Ineke Teunissen
Deze foto van de eeuwenoude kastanjeboom op Oriëntalis werd gemaakt tijdens het zomerzitten in augustus. De bijeenkomst werd ingeleid door Sanne Nijenhuis waarbij we – geïnspireerd door het werk van de filosoof Bruno Latour – te rade gingen bij deze bomen en wat ze ons te vertellen hebben.
starterstraject
Vanaf 16 september begint ons eerstvolgende starterstraject, van harte welkom! Onder begeleiding van onze lerares Meike leer je samen mediteren en je ontdekt de basisprincipes van zen in acht bijeenkomsten. Dit traject biedt een toegankelijke instroom in onze sanghabijeenkomsten, toegespitst op iedereen die vreugdevol en met een open hart wil leren leven en mediteren in een vertrouwde sfeer.
stille zondag + service
Iedere eerste en derde zondag van de maand is er onder begeleiding van Ineke, Freek of Janneke de mogelijkheid om samen te mediteren. Je hoeft je niet van te voren aanmelden en sanghaleden kunnen vrij deelnemen. De eerstvolgende stille zondagen zijn op zondag 7 en 21 september. Tijdens de stille zondag van 21 september ronden we de ochtend af met een boeddhistische service. Van harte welkom!
weekendsesshin
Sesshin is de van oorsprong Japanse benaming voor een zenretraite. Dit betekent: in je hart geraakt worden door wat je hier en nu gewaarwordt. Met dit zenweekend maken we deze ontroering met elkaar mogelijk. Tijdens dit weekend van 7 t/m 9 november onderzoeken we ook het thema ‘de kracht van samen’. Wat brengt die teweeg in onszelf en om ons heen?
geluid en fluit
vragen aan vogel
‘waarin verschijnen wij?’
door Mees van Oosterhout
uit: zit er ook maar niet over in dat de bladeren niet Blauw zijn, 2021
sanghafeest
Het sanghafeest van 29 augustus beleefde een mooie 3e editie. Tot drie jaar geleden bestond er naar ons weten nog niet zoiets. Gaandeweg vinden we dus het wiel uit en dat maakt het extra leuk. Wat de feestcommissie en veel aanwezigen dit jaar heel erg beviel was de gemoedelijkheid en de samen gedragen organisatie. Door middels een ‘potluck’ samen het eten te verzorgen en een wat uitgebreidere feestcommissie werd het organiseren zelf al een feest. Voor volgend jaar gaan we zeker op deze voet verder. Mocht je willen bijdragen met hand en span diensten dan kun je tegen die tijd zeker meedoen!
Vraag van rob & cora
Zoals een aantal mensen wel weten, is Rob als gevolg van Parkinsonisme en versleten rugwervels beperkt mobiel. Nou wil ik vragen of iemand bereid is mij met het bijhouden van onze tuin te helpen.
Behalve hulp bij onze tuin zoek ik ook nog iemand die mij ( tegen
vergoeding ) wil helpen met wat grote huishoudelijk klussen. Ken je zo
iemand? Laat het mij dan weten.
Rob maakt gebruik van een driewieler. Hij zoekt nog een ( empathisch )
iemand die met hem meegaat, als hij gaat fietsen.
Bedankt voor het lezen van dit bericht!
Voor meer informatie kun je mailen naar: coraoord@planet.nl
Stille actie
Samen zitten in stilte op diverse plekken in Nederland. We staan stil bij uitdagingen van de mensen en de natuur in deze tijd. Stilte kan helpen om vrede, kracht en verbinding te vinden in jezelf en met elkaar. Vanuit deze verbinding volgt de gezamenlijke verandering voor meer welzijn van alle mensen, dieren en de aarde. Doe je mee?
voldaan
Door: Harrie Frijns
Bijdragen aan de zenbrief?
Wil je een zenvolle foto, column, gedicht etc. delen? Leuk! Met onze maandelijkse zenbrief proberen we elkaar te inspireren in onze zenontwikkeling. De redactie ziet uit naar je bijdrage en je kunt die toesturen via: misha@zennijmegen.nl