Zenbrief september 2026
Vreugde
Het thema voor onze sanghabijeenkomsten in de maand september is vreugde.
Vruchten van de beoefening
De natuur is tot volle wasdom gekomen, vindt rust en begint al een beetje af te sterven. Hoe is dit voor ons? Wat betekenen de ontwikkelingen die we tot nu toe hebben doorgemaakt? Is hierin ruimte voor een milde opgewektheid, terwijl we weten dat alles komt en ook weer gaat?
bijna zover: EcoFest op 12 september
Deze actieve dag begint bij ervaringen die steeds meer mensen hebben. Onze wereld verandert snel: natuur en klimaat, samenlevingen en economieën staan onder druk. EcoFest kan en wil hier geen kant-en-klare oplossingen aanreiken, maar een plek waar je met vertrouwen in jezelf, elkaar en het grotere geheel een volgende stap kunt zetten. Op het programma staan lezingen en workshops van gepassioneerde experts, ruimte voor ontmoeting en respectvol gesprek, prikkelende kunst, muziek en dans, en meditatie. Alle medemakers vind je op de website.
Het is tijd om te handelen met alles wat ons omringt – met en voor elkaar: praktische mystiek
Geheel in het thema publiceerde Nico Tenko Roshi onlangs zijn boek Het milieu, een mystiek lichaam. Hierdoor geïnspireerd ondernamen Dick Roshi en Misha Sensei een crowdfunding voor een docureeks. Tijdens EcoFest gaat ook de eerste aflevering in première, met een presentatie door Nico, Dick en Misha. Kom je ook?
Praktisch
Wanneer: zaterdag 12 september 2026 van 10.00 tot 17.00 uur
Waar: De Zendo op Museumpark Orientalis
NB Er komen al meer dan 100 mensen op Ecofest, laten we elkaar aanmoedigen en ons verbinden met ‘samenredzame’ lokale en nationale netwerken: graag tot de 12e!
poezie
Ruimtevrees
Achter weilanden weiden, daar weer achter
dijken, zee en Zweden. Waar zou je heen?
De blik verliest je met zichzelf in ruimte
waar aankomst ver en ver te zoeken is.
Niet voor de woerd die plotseling en onbedaarlijk
groen het zonlicht en je oog in zwemt.
Kijk bij je voet, maant hij, waar speenkruid
bloeit, de lucht gespiegeld blauw is in het diep.
Voel warmte op je neus, zie ’t vroege blad
van vlier. Je keek te ver. Dat wat je zoekt is hier.
Marjolein de Vos
Foto: Ineke Teunissen
David Loy in De Zendo — zaterdag 5 september
Door Dick Benji Roshi
Gaan we de wake-up call van de aarde eindelijk horen of niet? Kunnen we haar leren liefhebben als ons eigen lichaam? Dat zijn de vragen die David Loy de wereld stelt en beantwoordt — niet alleen in zijn nieuwe boek Loving the World as our Body, the Nondual Path in a Dangerous Time, maar ook in de lezingen en workshops die hij deze maand in Nederland geeft.
Zodra je non-dualiteit werkelijk ervaart, realiseer je je dat de grens tussen ‘binnen’ (het ik) en ‘buiten’ (de wereld) een illusie is. De wereld beschadigen is letterlijk je eigen lichaam beschadigen. Loy roept op tot een herwaardering van de natuur als een bezield, intelligent systeem, en tot een spirituele beoefening die direct bijdraagt aan het beschermen en helen van dat geheel. Dat laatste wordt overigens ook bepleit door ‘onze eigen’ David Loy: mijn leraar Nico Tydeman, in diens boek Het milieu, een mystiek lichaam.
Op zaterdagavond 5 september van 19.00 tot 21.00 uur is David Loy te gast in De Zendo. Wees erbij wanneer deze inzichten in onze zendo ervaarbaar worden gemaakt.
Vergeet de service op 6 september niet
Door Dick Benji Roshi
Vergeet ook niet even wat vrije tijd te stoppen in de service die op zondag 6 september gehouden wordt in De Zendo. In de vorige zenbrief schreef ik al iets over de magische werking van een service. We herdenken dan ook de overledenen, zieken, pasgeborenen en mensen die een nieuwe levensfase ingaan, waarvoor je de namen kunt noteren in het daarvoor bestemde boek. Voel je welkom en schrijf je even in.
Even voorstellen: jeroen winkelhorst sensei
Jeroen Winkelhorst wordt als leraar actief in onze sangha. Hij begeleidt het starterstraject dat op donderdag 17 september begint. Geen onaardig detail bij het thema van deze maand: bij zijn wijding kreeg Jeroen de naam Pramudita, Sanskriet voor ‘de Vreugdevolle’.
Zen als levenshouding, en zo onvoorwaardelijk dit leven durven, mogen en willen leven: dat is voor Jeroen de rode draad in zijn beoefening. In zijn eigen woorden: “De Zen-traditie geeft mij inspiratie, richting en houvast om mijn leven bewust te leven en mijzelf als mens (met al m’n tekorten) telkens weer te herpakken en mijn Weg te gaan.”
Het dagelijks leven en werken is complex, veeleisend en veranderlijk, en vraagt continu flexibiliteit in ons denken en doen — voor onszelf, en juist ook in de interactie met de ander en met de omgeving. Het keer op keer bewust terugkeren naar dit moment en open aanwezig zijn is daarbij de sleutel. Wanneer je echt present bent en jezelf durft te zijn, kun je je passend afstemmen op de situatie en authentiek handelen.
Naast zazen en het werken met teksten en verhalen stimuleert Jeroen de dialoog en het zelfonderzoek. Zo ontstaat een inspirerende, veelstemmige setting waarin ieders inbreng ertoe doet. Samen leren we van elkaar en groeien we met elkaar: samen beoefenen, in stilte, onderzoekend, in gesprek, ons verwonderend vanuit open aanwezigheid. “De Zenweg gaan als wolken en water, zonder voorkeur en afkeur” is zijn kompas.
Zen CV
Jeroen Sensei vond na de nodige omzwervingen op het spirituele pad in 2012 zijn Thuis bij IZen in Utrecht, in het bijzonder bij zijn leraar Roshi Maurice Genko Knegtel. De focus van IZen is de integratie van zen als levenshouding in het dagelijkse leven en werken, in deze tijd. Het afgelopen decennium vervulde Jeroen allerlei posities en rollen binnen de IZen Sangha en bij zenactiviteiten.
In 2016 wijdde Genko Roshi hem tot zenboeddhist en gaf hem de naam Pramudita, “de Vreugdevolle”. In januari 2022 werd hij gewijd tot thuisloze/zenmonnik. In december 2025 ontving Jeroen van Genko Roshi transmissie als zenpriester en zenleraar, in de Soto-zentraditie. Net als Dick en Misha is Jeroen als Sensei een opvolger in de White Plum-lineage van Maezumi Roshi.
Naast zijn Sensei-schap begeleidt Jeroen professionals, teams en organisaties bij het (samen)werken en leidinggeven vanuit zen als levens- en (samen)werkhouding.
Een reactie op de begeleiding van Jeroen: “Jeroen houdt mij op luchtige wijze een spiegel voor: loop ik nog mijn eigen pad? Wat zegt mijn hoofd? Wat voelt mijn hart? En hoe kan dit elkaar versterken? Een pas op de plaats: terug naar hier, in dit moment. Terug bij en in mijn kracht.” — Marieke
Jeroen Winkelhorst Sensei
Unieke zenklas Shodoka wacht op je inschrijving
Door Dick Benji Roshi
Zoals eerder aangekondigd geef ik op zondag 4 oktober een eendaagse workshop in de oude zendo over de Shodoka, een lied van 63 verzen dat gaat over jouw verlichting die al een feit is. De Shodoka is geschreven door de antieke zenmeester Yongjia Xuanjue (665-713).
Om een indruk te geven van de no-nonsense aanpak van Yongjia laat ik het verhaal volgen over een legendarische ontmoeting met de zesde patriarch Huineng, getiteld “De verlichte gast van één nacht”.
Toen Yongjia Xuanjue aankwam bij de Zesde Patriarch Huineng, liep hij driemaal om de meester heen en plantte zijn pelgrimsstaf stevig in de grond, zonder de traditionele buiging te maken.
Huineng zei: “Een boeddhistische monnik hoort de regels van hoffelijkheid te beheersen. Waarom ben jij zo hoogmoedig?”
Yongjia antwoordde: “De kwestie van leven en dood is groot. De vergankelijkheid komt snel. Ik heb geen tijd te verliezen met formaliteiten.”
Huineng vroeg: “Waarom realiseer je dan niet datgene wat ongeboren is? Waarom word je niet één met dat wat geen haast heeft?”
Yongjia zei: “Dat wat realiseert is zélf ongeboren. Dat wat één is, heeft geen haast.”
Huineng was diep onder de indruk van dit directe inzicht, bevestigde Yongjia’s verlichting en vroeg hem te blijven. Maar Yongjia vertrok de volgende ochtend alweer, wat hem zijn beroemde bijnaam ‘verlichte gast van één nacht’ opleverde.
Het hele lied dat Yongjia schreef ademt deze directheid. Schrijf je dus in voor deze unieke zenklas, waarop jij de verlichte gast van één workshopdag kan zijn.
Praktisch
Zondag 4 oktober 2026 van 9.30 tot 16.30 uur, in de oude zendo aan de Petruslaan 1. Aanmelden via welkom@zennijmegen.nl. Neem je eigen lunch mee; koffie en thee staan klaar.
Yaza? Altijd yaza
Misha vroeg eens aan mij in het zencafé: “Waar mediteer jij thuis?”
“Buiten,” zei ik.
“Buiten?” vroeg Misha.
“Ja, altijd buiten.”
Dat begon zo. Aan het begin van de zomer zat ik op zolder, waar het behoorlijk warm kan zijn. Tussen de was door zei ik tegen mijn vrouw dat het eigenlijk niet zo’n prettige plek was om te zitten. “Ga dan buiten zitten,” zei ze. “Ehhh, ja, dat kan,” antwoordde ik.
Vervolgens ging ik met mijn mat en kussen een plek zoeken in de tuin. Nadat ik dit een aantal keren in de ochtend en avond had gedaan, begon het me steeds beter te bevallen.
Later in het jaar werd het natuurlijk kouder. Toen dacht ik: hoe ga ik dat doen, met mijn mat op het natte gras aan het begin van de tuin, waar ik meestal zit uitkijkend over de tuin? Ik moest iets hebben waar ik op kon zitten. Maar wat? Een plateau, dacht ik. Alleen had ik dat niet, dus zou ik er zelf een moeten maken. Dat kon niet zo moeilijk zijn. Op naar de bouwmarkt. Ik liet houten vloerdelen op maat zagen en maakte van het resterende hout een kleine rugleuning, meer voor de sier dan voor het gemak. Alles in elkaar gezet, gelakt, en klaar was het: een plek om in alle seizoenen buiten te mediteren.
Er bleef nog één ding over: de kou en de regen. Hmmm. Toevallig zat er in een kerstpakket van mijn vrouw een dikke wollen poncho. Mooi, dacht ik, die kan ik wel gebruiken. En ja, het werkt perfect, al ziet het er misschien een beetje vreemd uit. En de regen dan? Dan verhuis ik, plateau en al, naar de overdekte ingang van de tuin. En zo kan ik het hele jaar buiten zitten.
Je kunt je afvragen of dat nou echt zo fijn is. En ja: buiten kunnen zich bijzondere momenten voordoen. Zoals de opkomende zon in het vroege voorjaar, wanneer het gras nog wit is van de dauw. Of wanneer het onverwacht licht begint te sneeuwen en je, al zittend, in een witte wereld mediteert.
Dat zijn bijzondere momenten. Dat is yaza.
Een bijzonder inzicht in mijn tuin
Door Harrie Frijns
vooruitblik oktober
Studieklas – Shodoka — 4 oktober
Studieklas – Shodoka Verdieping in bronteksten van zen Wat houdt deze zenklas in? Op verzoek van de deelnemers aan mijn vorige zenklassen ga ik mijn volgende zenklassen niet wekelijks geven, maar concentreren op één dag van 09.30 tot 16.30 uur in de oude zendo aan de Petruslaan 1.
Stille zondag – 1e zondag v/d maand — 4 oktober
STILLE ZONDAG De zittende meditatie (zazen) biedt in vele opzichten de basis van je zenbeoefening. De eerste en derde zondag van de maand is er daarom bij Zen Centrum Nijmegen gelegenheid om langer in stilte te zitten.
Stilte voor de wereld – voor welzijn van alle mensen, dieren en de aarde — 11 oktober
Stilte voor de wereld voor welzijn van alle mensen, dieren en de aarde Samen zitten in stilte op diverse plekken in Nederland. We staan stil bij uitdagingen van de mensen en de natuur in deze tijd.
Stille zondag – 3e zondag v/d maand — 18 oktober
STILLE ZONDAG De zittende meditatie (zazen) biedt in vele opzichten de basis van je zenbeoefening. De eerste en derde zondag van de maand is er daarom bij Zen Centrum Nijmegen gelegenheid om langer in stilte te zitten.
Weekendsesshin – Herfst — 23 oktober
Weekendsesshin in het teken van de herfst Wat is sesshin? Sesshin is de van oorsprong Japanse benaming voor een zenretraite.
Dana Daisan — 25 oktober
Dana daisan in gesprek met Dick sensei Tijdens dana daisan kun je met Dick een persoonlijk gesprek aanvragen. Dit kan gaan over onderwerpen rondom zenbeoefening, maar is juist daarmee ook geschikt voor het gezamenlijk onderzoeken van allerhande levensthema’s.
Bijdragen aan de zenbrief?
Wil je een zenvolle foto, column, gedicht etc. delen? Leuk! Met onze maandelijkse zenbrief proberen we elkaar te inspireren in onze zenontwikkeling. De redactie ziet uit naar je bijdrage en je kunt die toesturen via: misha@zennijmegen.nl